U bent hier
Home > Nieuws > Expressionist Luis Filcer herleeft in Nederland

Expressionist Luis Filcer herleeft in Nederland

Meer dan duizend werken van Russisch/Mexicaanse schilder met Hollandse roots aangetroffen

In zijn woonplaats San Miguel de Allende (Mexico) overleed deze zomer de Mexicaanse kunstenaar Luis Filcer op 90-jarige leeftijd. Filcer (4 december 1927 – 19 juli 2018) geldt als een van de grootste kunstenaars van Mexico. Zijn werk werd wereldwijd in toonaangevende galeries en musea geëxposeerd, in meer dan 340 in totaal. Na zijn overlijden werden op de zolder van een boerderij in de Beemster meer dan duizend schilderijen en tekeningen van Filcer aangetroffen. Ze zijn van een zeldzaam hoge kwaliteit. De vroege werken, alle unica, zijn ondertussen geïnventariseerd en worden nu gerestaureerd. Ze zijn gemaakt tussen eind jaren veertig en midden jaren tachtig van de vorige eeuw. De vindplek in de Beemster is eigendom van Filcers ex-vrouw Maja de Jong-de Herder en haar echtgenoot Cornelis de Jong. De enorm grote stolp is recent verkocht. Na het overlijden van Luis kwam diens nalatenschap bij het opruimen van decennia verzameldrift tevoorschijn. Dochter Nadja: ‘We wisten wel dat er werk van mijn vader op zolder lag, maar er is veertig jaar weinig naar omgekeken. Dat het zoveel zou zijn, konden we niet geloven. Mijn moeder, zusje en ik besloten kunstkenner Cees Streep om advies te vragen. We wisten niet wat wij met die hoeveelheid werken aan moesten.’ Streep, eigenaar van het bedrijf in kunstenaarsbenodigdheden Arts and Crafts Holland in het nabijgelegen De Goorn, was meteen erg onder de indruk van het werk dat hij aantrof. ‘Filcers werk is van een enorm goede kwaliteit en ongelooflijk sterk. Hij schilderde vanuit emotie, temperament en een rijke levenservaring. Al op jonge leeftijd reisde hij veel en maakte hij kennis met een grote verscheidenheid aan culturen. Dat vind je in zijn werk terug. Ik zie dat mensen echt worden geraakt door zijn schilderijen, houtskooltekeningen en pentekeningen. Een groot deel van de werken verkeerde echter in een bedroevende staat. De elementen hadden vrij spel gehad.’ Getroffen door de kwaliteit van Filcers werk en leven, is Streep vooralsnog om niet bezig de werken te restaureren. ‘En dan? Filcers werk is interessant voor zowel particuliere kunstliefhebbers als bedrijven. We zullen reacties inventariseren en ervoor zorgen dat de kunst goede bestemmingen krijgt.’

Levensloop
Luis Filcer werd in de voormalige Russische deelstaat Oekraïne, in Zhitomir geboren. De familie ontvluchtte het land om aan de Joodse vervolging te ontsnappen toen Luis zes maanden oud was. Ze vestigden zich in Mexico-Stad. Luis Filcer begon zijn schilderstudie op zijn zeventiende, aan de Academia de San Carlos, de belangrijkste kunstacademie van Mexico. Later studeerde hij aan de privéschool van de bekende docent José Bandasano. In 1949, bij zijn eerste deelname aan een wedstrijd voor Mexicaanse schilderkunst, won hij de zilveren medaille. In 1950 en 1953 behaalde hij gouden medailles. Filcer vertegenwoordigde Mexico in drie biënnales: in Chili, Japan en Engeland. Een studiebeurs stelde hem in staat om twee jaar aan verschillende kunstacademies in Frankrijk, Italië en Nederland te werken. Tijdens die reizen maakte hij kennis met het werk van Francisco de Goya en Vincent van Gogh. Vooral de laatste werd een grote inspiratiebron. Filcer was deelnemer aan de
groepsexpositie ‘Meesterwerken van de Mexicaanse Kunst’, die twee jaar lang de wereld over reisde. In 1988 nam Filcer deel aan de groepsexpositie ‘Twintig expressionistische kunstenaars’ in het Grand Palais in Parijs. Twee jaar later stelde hij zijn werk tentoon in het Museum voor Moderne Kunst in Mexico-Stad ter gelegenheid van het 25-jarige jubileum van het museum. In 1994 hield hij zijn grootste expositie tot nu toe: in het Museum voor Hedendaagse Kunst van de universiteit van Mexico-Stad, het grootste museum van Latijns Amerika met zijn 2.500 m2 grote expositieruimte.
Luis Filcer woonde ruim twintig jaar in Nederland en nam vrijwel al het werk dat hij had gemaakt in Mexico, mee naar zijn nieuwe thuisland. Cees van der Streep: ‘Veel van het werk dat ik op de zolder van de boerderij heb aangetroffen, heeft Filcer in de jaren vijftig en zestig in Mexico gemaakt. Ik kon het zien aan de douanestempels. Tussen het werk bevindt zich een houtskooltekening waarmee hij in 1949 als deelnemer aan de wedstrijd voor Mexicaanse schilderkunst de zilveren medaille won.’

Filcers werk laat tegenstellingen in de mensen zien, zowel op sociaal als economisch en religieus vlak. Hij toont machtsmisbruik en onevenwichtige autoritaire verhoudingen. In Nederland schilderde en tekende hij met name vrouwen. Na zijn scheiding van Maja de Herder vestigde hij zich in Amsterdam, nabij de Wallen. Veel van de door hem op papier en doek gezette vrouwen waren naar alle waarschijnlijkheid prostituees.

Maja de Herder
Luis Filcer en Maja de Herder waren tussen 1964 en 1976 samen en woonden achtereenvolgens in Mexico, Muiderberg, Amsterdam en in het Noord-Hollandse De Rijp. Het stel wist zich omringd door kunstenaars als Fon Clement, Constant en Lucebert. Ze waren echt bevriend met Cees Bantzinger, Pieter de Monchy, Bob Verstraete en Jaroslawa Dankova. Ook was er een goed contact met Jeroen Krabbé, en Jan Sierhuis kwam bij hen over de vloer. Dan pakte hij de gitaar en begon te spelen. Mexico was zijn geliefde onderwerp. Maja kende Sierhuis al langer; hij was een vriend van Maja’s vader, fotograaf Dirk de Herder. In zijn jonge jaren schilderde Sierhuis een portret van Maja’s broer Onno. Luis en Maja hebben twee dochters: Nadja en Irina

Boek
Bijzonder leuk is het boekje SOL Y SOMBRA – zon en schaduw, brieven uit Mexico uit de periode augustus 1964 – april 1966, toen Filcer met zijn ex-vrouw Maja de Jong-de Herder, net nadat ze elkaar hadden leren kennen twee jaar in Filcers thuisland gingen wonen. Het is geschreven en in 2015 herschreven door Maja de Jong-de Herder. Het boekje is voorzien van illustraties, waaronder tekeningen van Luis Filcer.

Top