U bent hier
Home > Nieuws > Boeiende eerste literaire avond van 2020 in het Westerhem met Marja Vuijsje (en wat oude dozen daarmee te maken hebben)

Boeiende eerste literaire avond van 2020 in het Westerhem met Marja Vuijsje (en wat oude dozen daarmee te maken hebben)

Middenbeemster vrijdagavond 14 februari, locatie het Agrarisch museum Westerhem. De eerste literaire avond van het jaar 2020 gaat van start met auteur Marja Vuijsje. Na de welkomstwoorden van Janet Smith-van der Veen en een korte inleiding van Jose Ferdinandus ontspint zich tussen interviewer Alexander van Reeuwijk en Vuijsje een prettig gesprek. Het publiek is deelgenoot daarvan en soms worden die er ook in betrokken, en aan het einde mochten er natuurlijk vragen gesteld worden. Het werd een plezierige en interessante avond waarin we veel vernamen over de geschiedenis van het feminisme, de geschiedenis van onze Joodse medeburgers na WO2 en nog wat weetjes over Ischa Meijer. Natuurlijk werden ook haar boeken besproken. Na het uitvoerig interview dat Alexander Reeuwijk met haar had, waarbij hij ook de huidige politieke toestanden ter sprake bracht, werd er uitvoerig nagepraat, geborreld en gesigneerd. Een geslaagde eerste avond van dit jaar.(voor mee info lees verder op de website binnendijks.nu)

Betje Wolff, het feminisme en zolderpraatjes

Aafje de Jong meent dat hier in Middenbeemster de bakermat van het feminisme te vinden is, en wel op de schrijfzolder van ons mooie museum waar Betje haar eigenwijze geschriften neerpende met haar ganzenveer en scherpzinnige stijl (zie de film over Betje in het museum). Betje was bepaald ook niet zonder humor en ontbeerde geen medemenselijkheid en had temperament en passie, zoals we te weten zijn gekomen door haar boeken te lezen en over haar avonturen te horen als we aan de muren van het museum luisteren, waar de passie fluistert tussen de zolderbalken, en door de tuin ritselt langs de bomen en hun bladeren die lispelend hun zegje doen. Waar Betje met haar dominee en later met Aagje geheel in de sfeer van verlichting jonge meisjes wilde opvoeden en raad geven hoe je op een verantwoorde manier een huwelijk inzeilt, daar is het huidige feminisme vooral gebrand op rechten te krijgen. Eerst kiesrecht en later steeds meer, tot de Dolle mina-taferelen aan toe die baas in eigen buik wilden zijn en demonstratief hun bh afgooiden en in de brand staken.

Marja herkent iets in de sfeer van schrijfzolder van Betje, met boeken om je heen en mooi uitzicht. Ze zit zelf ook te schrijven op een zolder, maar dan in hartje Amsterdam. Boeken zijn daar ook, het zijn haar vrienden, ze slaat ze open, ze schrijft in de kantlijn commentaar, ze beplakt ze met briefjes, ze koestert ze, ze verplaatst ze, ze doet ze in dozen, ze haalt ze uit dozen, als ze in het circus had gewerkt zou ze er mee jongleren, zelfs met dikke folianten, die haar spieren doen groeien, die haar ontwikkelen, en omwikkelen, zo is ze als een artiest aan de gang op haar zolder. Terwijl ze nooit schrijver wilden worden, want in een schrijversfamilie doen anderen dat al, dat is toch niet voor haar weg gelegd? Toch wilde ze stiekem al op de kleuterschool schrijver worden, aanbeden worden, mooie zinnen schrijven, letters plakken op het geduldige papier. Lezingen geven, gevraagd worden om te komen op een literaire avond, ja zoals nu inderdaad in Middenbeemster een plaatsje dat haar sympathie al snel heeft opgewekt, zo vertelt ze ons.

Op die zolder krijgt ze ook bezoek van nieuwsgierige kauwen, die rondscharrelen op het dak. Ze blijkt ook heel leuk over vogels te kunnen schrijven, want Alexander trapt de avond af door te beginnen met te zeggen dat Marja ook een vogelaar is en af en toe heel gevat schrijft over vogels in het vakblad ´De scharrelaar.´ Marja vertelt ons dat ze van vogels houdt ze geeft ze geen namen maar herkent wel allerlei types erin. Ze blijken menselijke eigenschappen te hebben. Zoals de kletskous en een vogel die zich afzijdig houdt en het maar laat gebeuren. Ze werd aangenaam verrast toen ze de brieven las van Rosa Luxemburg, die in de gevangenis verkerend genoot van de vogels die zij spotte, en vroeg om haar zonnebloempitten te sturen om haar gevederde vrienden te voeden. Ze vindt het beeld van Rosa dat oprijst uit haar brieven als dat van een alleraardigste vrouw, een vrouw om van te houden en om aan de wereld terug te geven.

Haar boeken en de oerbijbel van het feminisme

Als hier ter plaatse de bakermat ligt van het feminisme, dan is het kind dat uiteindelijk een paar honderd jaar later geboren wordt, namelijk in augustus 1933 te Utrecht de verre nazaat daarvan. Joke Smit wordt namelijk ook wel de oermoeder van het feminisme van de lage landen genoemd, die na Wilhelmina Drucker (1847-1925),en Aletta Jacobs (1854-1929) de tweede feministische golf op gang bracht. Marja Vuijsje schreef in 2008 een zeer mooie biografie over haar, die meerdere malen genomineerd werd en lovende recensies kreeg.

Daar bleef het niet bij, want met het boek ‘Ons kamp’ (2012) beschreef ze de geschiedenis van haar joodse familie. Dat had ze al heel lang in haar hoofd, op het scherm in het vierkant verschijnt even een sfeervolle zwartwitfoto van haar vader die op een trombone speelt. Het was dankzij deze vaardigheid dat hij Auschwitz overleefde, omdat hij in het muziekorkest kwam waar de overlevingskansen groter waren omdat je bijvoorbeeld ook in de keuken mocht werken. Haar vader praatte eigenlijk elke dag over die periode, in tegenstelling tot de rest van de Joodse Nederlanders die zich vaak hulden in een hardnekkig zwijgen. Ze vond ook het optreden van bijvoorbeeld Ischa Meijer daarom geweldig omdat hij gewoon alle taboes daaromtrent doorbrak. Ischa introduceerde ook de leedhiërarchie, als je bijvoorbeeld in Bergen Belsen had gezeten, had je een leuke vakantie gehad vergeleken bij Auschwitsz…

In 2015 verscheen ‘Het rijbewijs van Nematollah’, een boek over de migratiegeschiedenis van een Iranese familie. Ze kwam in Amsterdam veel in aanraking met vluchtelingen uit Iran, en raakte geïnspireerd door de verhalen die ze vertelden. Als je de mensen zelf spreekt, dan blijkt dat de verschillen eigenlijk helemaal niet zo groot zijn als je wel oppervlakkig zou denken, zo betoogt ze. Het boek kreeg een goede recensie van de Volkskrant en werd genomineerd voor E. du Perron prijs.

In 2018 schrijft ze ´Oude dozen´, een min of meer feministische leesgeschiedenis. De titel slaat op het gegeven dat veel van de boeken die ooit stuk werden gelezen en geadoreerd door feministen nu overal in oude dozen terecht kwamen en te vinden waren op rommelmarkten en de vele vrijmarkten. Ze bespreekt op lichte toon de hele feministische tweede golf geschiedenis van Nederland. Boeken als bijvoorbeeld, De schaamte voorbij van Anja Meulenbelt of Het kleine verschil en de grote gevolgen van Alice Schwarzer en natuurlijk De tweede sekse van Simone de Beauvoir.

In 2019 schreef ze over dat laatste boek een snedige samenvatting getiteld ´de kleine De Beauvoir.´ Hier brengt zij de belangrijkste thema´s uit dit boek naar voren. De belangrijkste en veel geciteerde zin hieruit is ‘Je bent niet als vrouw geboren, je wordt vrouw.’

Slot Nadat het aanwezige publiek ademloos had geluisterd naar de discussie en anekdotes die verteld werden door Alexander Reeuwijk en de schrijfster, kwamen er nog diverse vragen en opmerkingen aan bod. Zo bleek dat er meerdere mensen waren die boeken herlezen, iets dat Vuijsje aanraadt, omdat je vaak weer anderen inzichten krijgt of je perspectief veranderd is op het boek, wat tot nieuwe ontdekkingen kan leiden. Zo was er iemand die Anna Karenina, ook een soort oerboek herlas, wat instemming had van anderen, omdat het een prachtig boek is en blijft.

Na het signeren en het hapje en drankje ging ieder weer tevreden naar huis toe. Het was een mooie, interessante avond geweest en de volgende staat al weer op stapel namelijk op 13 maart waar Lieve Joris te gast is in het Westerhem en het Betje Wolffmuseum. Komt allen die het niet laten kunnen zich tegen boeken aan te schurken en meer willen weten hoe zo´n kunstwerk tot stand komt…

Cor Wagenaar

Geraadpleegde bronnen: Wikipedia, Trouw, Volkskrant, Atlascontact en wat andere recensies op het net.

Top