U bent hier
Home > Nieuws > Hoe Thomas Verbogt in tuin van Betje een eretitel kreeg

Hoe Thomas Verbogt in tuin van Betje een eretitel kreeg

(en hoe zon en regen een literaire bijeenkomst een bovennatuurlijke glans gaven)

Nadat Janet Smith-van der Veen op zondagmiddag 6 september onder de parasol staande met een dreigende donkere lucht die de Keyserkerk omkranste enthousiast de literaire middag opende, introduceerde daarna José Ferdinandus de schrijver en benoemde hem tot de Meester van de melancholie. Zijn proza lezen vergeleek ze met het luisteren naar een adagio, later zullen we horen in het interview dat Alexander van Reeuwijk weer op kundige wijze met hem voerde, hoe muziek een belangrijke rol speelt in het schrijfproces.

Nadat aldus de toon gezet was en het publiek rondom ´het bordes´ van de sfeervolle tuin van Betje was geschaard, luisterden wij allen naar de ontboezemingen van de schrijver. Daarbij kwam wel eerst een grote teleurstelling. Namelijk toen hem gevraagd werd of hij iets van de historie van Betje kende, antwoordde hij wel eerlijk, maar tot onze schrik dat hij daarvan niets wist. Nadat we waren bijgekomen van deze bekentenis, en rondom de kerk de bewolking nog iets dreigender leek te worden, klaarde weldra niet alleen de elementen op, maar ook maakte onze ontzetting plaats voor bewondering en fascinatie.

Het werd een onvergetelijk middag en bovenop de nu verdwijnende wolken zag ik in gedachten Betje glimlachen naar het zonovergoten tafereel van mensen die geboeid luisteren naar een literator die onder de composities van Arvo Pärt of de geniale cellosuites van Bach van een kleine gebeurtenis als een zingende vrouwenstem in een verlaten straat hoogwaardige literatuur maakt. Want in zijn opinie gaat er niets verloren en heeft alles met elkaar te maken. Een bepaalde blik of gebaar wordt doorgezet in je leven en verschijnt steeds opnieuw in allerlei gedaanten als in een caleidoscoop. We gingen met tegenzin naar huis alsof we nog even die mooie beelden en gedachten wilde koesteren voordat we weer terugkeerde naar onze fysieke schuilplaatsen en de routine van het alledaags bestaan. Toch hadden we hier iets geproefd van wat literatuur kan brengen en hoe herinnering en ook de droom ons denkbeelden en voorstellingen voorspiegelen, die evenzeer waar zijn als de feitelijke werkelijkheid waarin wij leven. Is dit niet een ontdekking van eminent belang?

Het schrijfproces Muziek is niet zozeer voor Verbogt als behang wat de ruimte vult, maar juist een elementair houvast en structurerend en onmisbaar element tijdens het schrijven dat het juiste ritme aan zijn proza geeft. Het ontwerpen van de roman met zijn personages en verhaallijnen gebeurt niet tijdens fysieke schrijven op het moment dat hij daadwerkelijk de zinnen op papier of computerscherm neerzet, maar speelt zich daarvoor af in zijn geest als hij nadenkt over niet het wat, maar hoe hij gaat aanpakken. Veel inspiratie krijgt hij bijvoorbeeld van de klassieke composities van Arvo Pärt, de cellosuites van Bach, maar ook van Bob Dylan.

Wat zijn bijvoorbeeld de haakjes waaraan hij het verhaal ophangt, vraagt Alexander Reeuwijk op een zeker moment aan hem. Verbogt geeft als voorbeeld daarvan hoe hij tijdens het lezen van een overlijdensadvertentie van een persoon die hij vaag kent, geïnspireerd raakte. Hij fantaseert wat dat voor een persoon zou kunnen zijn, en langzamerhand groeit dat uit tot een personage voor zijn boek. Net als een acteur benadert hij het verhaalpersonage en probeert zich helemaal in te leven in die rol en hoedanigheid van die uit te beelden mens. Uiteindelijk heeft hij zo lang nagedacht over diverse personages, dat ze als het ware naar buiten willen en begint hij met het fysieke schrijven, materialiseert hij de personen op papier als een soort metafysisch gebeuren, want nu kan de lezer ze later tot leven kussen, als de prins die doornroosje wekt uit haar winterslaap. Als de Winter voorbij is Dit boek las ik vlak voor de schrijver in Middenbeemster neerstreek. Het verhaal begint met het vertrek van het aangenomen kind uit de oorlog dat de ouders van het hoofdpersonage als volgt omschrijven: ´Ze kwam uit het niets,´zei mijn moeder vaak. ´Ze kwam op een zonnige dag ons leven binnen zweven.´ Dan begint het verhaal zich te ontrollen, waarbij we eerst afscheid nemen van Becky die naar Amerika vertrekt. Becky blijft door het leven van het hoofdpersonage heen een belangrijke rol spelen. Het tienjarige jongetje heeft de woorden ´Ik geloof in jou´ uitgesproken tegen zijn geadoreerde zus, als een geloofsartikel, want je kan net als in God ook in mensen geloven heeft hij net ontdekt.

Zijn geloof zal hij niet verliezen, want Becky blijft als een Maria aan hem verschijnen. Andere vrouwen die hij ontmoet krijgen ook de wonderlijke toets van heiligheid toebedeeld, en vervullen elk een rol in zijn leven als mysterievrouw en of muze. Zo krijgt hij als begeleider van een groep leerlingen op een vakantie iets

met Lin, een wonderlijk nimfijnachtig meisje als het bekende romanpersonage Lolita van Nabokov dat ronddartelt en die ineens hem vol op de lippen kust als ze samen stil staan bij haar geschilderd werk. Vanaf dat moment, als hij haar weg ziet rennen´met haar handen hoog boven haar, alsof ze juicht, alsof ze iets uit de zonnelucht wil grijpen´ zal Lin voorgoed bij hem blijven en later een kind krijgen dat ze vernoemt naar hem. In dit boekje spelen diverse vrouwen een beslissende rol die allen omgeven zijn door mysterieus licht. Maar ook uitspraken van zijn vader zijn een leidend thema in het boek, zoals de zinsnede ´Aan het geweten kun je werken, het werkt ook aan jou.´

Dit boek staat vol reflecties en uitspraken over hoe je zou kunnen leven, de schrijver stelt dat we allemaal passanten zijn, die door landschappen, dorpen, steden, taferelen die ons bevallen, lopen en soms even met elkaar oplopen als we de weg aan elkaar bevragen, waarbij we iets delen, ´maar voordat we er erg in hebben is het weer voorbij en is dezelfde kant niet dezelfde kant van de ander meer.´ Het boek eindigt met de dood van Lin die een boodschapper uit Amerika, haar man, hem met tegenzin mededeelt. Hij leest dan uit haar laatste woorden aan hem gericht, waarbij ze zegt dat die spontane kus haar een geloof in zichzelf gaf en dat hij haar hele leven bij haar is geweest. Het boek eindigt met de raadgevingen van wat ooit zijn boezemvriend was namelijk Bart. Die er bij hem vooral op aandringt ´niet teveel werkelijkheid, het gaat om de waarheid, maar niets is zeker. ´ Uiteindelijk verdwijnt de schrijver in een lichtspel waarin Lin doordringt en het is ´alsof we elkaar optillen en langzaam en ja, sierlijk verdwijnen in wat er van ons over is. ´

Als je de stilte ziet Dit is de titel van zijn laatste roman. Hierin blikt een zestigjarige man terug op zijn leven. Reflectie is een sterk punt bij Thomas Verbogt. Hij is van mening dat niets verloren gaat en dat alles met elkaar te maken heeft. Lijkt alsof een mysticus hier aan het woord is, want de droom en denkbeelden vindt hij net zo belangrijk en werkelijk als ons alledaags bestaan. De schrijver kijkt naar het leven als ware het een film, want juist ook in het alledaagse schuilt iets van een wonder. De schrijver probeert woorden te vinden voor het mysterie dat ons omringt, maar dat we maar niet vatten. Als voorbeeld hiervan geeft hij een lied dat een vrouw zingt in een verlaten straat. Deze gebeurtenis blijft hem ´achtervolgen´, krijgt betekenis, en keert in andere vermommingen weer terug.

Als de schrijver een fragment voorleest uit eigen werk, luistert het publiek geboeid. Je gaat onwillekeurig nadenken over je eigen persoonlijke herinneringen en wat de betekenissen daarvan zijn. De schrijver zegt ons dat de vragen eigenlijk zijn hoe we moeten leven, en wie zijn we nu eigenlijk? De taak lijkt te zijn om als Socrates jezelf door te spitten, alles serieus te nemen en stil te staan bij een stem, bij geluiden en opmerkingen van mensen of bepaalde blikken. Introspectie daarover is het sterke punt van Thomas Verbogt. Hij zoekt naar diepere lagen, en vindt tonen en kleuren in zijn eigen bestaan die gedompeld zijn in herinneringen en zich mengen met de toekomst en het bestaan glans en mysterie geven. In ieder geval lijkt zijn leven zoals hij het aan ons voorspiegelt niet voor niets geweest te zijn, het is overdacht, gewikt en gewogen en geeft de kleuren bloot van een gevoelige kunstenaarsziel.

We ontwaakten uit de betovering van zijn woorden onder milde zonnestralen die rondom de Keyserkerk speelden, die inmiddels half vijf had geslagen. Nadat sommige toehoorders nog wat vragen hadden afgevuurd op de schrijver was er daarna nog een aangenaam verpozen in de tuin van Betje en lieten sommige mensen hun pas gekochte boeken signeren door de auteur. Het was het weer een mooie literaire middag geweest.

Hieronder nog een leuk interview met Thomas Verbogt: https://www.parool.nl/nieuws/letteren-live-op-een-lege-redactie-met-thomas-verbogt-en-conny-braam~bffd4b7c/?utm_campaign=shared_earned&utm_medium=social&utm_source=email

Wilt u ook eens zo´n literaire sfeervolle middag meemaken geef u dan op voor de volgende literaire middag op 9 oktober in de Keyserkerk met de schrijfster Lieve Joris van 19.30-21.30 uur entree 12,50 euro. Aanmelden verplicht via mail: boekenbijbetje@gmail.com.

Cor Wagenaar

Top