De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) is een invasieve exoot, die een bedreiging vormt voor honingbijen en andere bestuivende insecten.
De Aziatische hoornaar (AH) duikt steeds vaker op in onze regio. Afgelopen jaar zijn er 209 nesten in Noord-Holland geruimd, de prognose voor 2026 staat op ruim 1000 nesten.

In de maand maart ontwaakt de koningin van de Aziatische hoornaar uit haar winterrust, na maanden verscholen te hebben gezeten op een beschutte plek. Zij gaat nu op zoek naar voedsel en een geschikte locatie om een primair nest te bouwen.
Deze eerste nesten zijn klein, maar vragen juist in deze fase om extra waakzaamheid van inwoners. Eén koningin betekent uiteindelijk één groot nest, met later in het seizoen honderden tot duizenden hoornaars.

Wat doet de koningin in het voorjaar?
Zodra de temperatuur boven de 13 graden komt, vliegt de koningin rond. Ze voedt zich met nectar en insecten en zoekt een beschutte plek om haar primaire nest te stichten.
Een primair nest wordt dus in het vroege voorjaar gebouwd, dicht bij de grond tot op zo’n 3 à 4 meter hoogte. Denk aan vogelhuisjes, tuinhuisjes, carports, onder overkappingen, in schuurtjes of zelfs in hagen. Het nest is meestal niet groter dan een sinaasappel en heeft één kleine opening aan de onderzijde.

Omdat deze nesten zich op ooghoogte of lager bevinden, zijn ze beter zichtbaar – én beter bereikbaar – dan de grote zomernesten hoog in bomen. Juist daarom is vroege signalering zo belangrijk. Want vanaf eind juni verhuist het primaire nest naar een plek hoog in de boom, soms op wel 25 meter hoogte en kan het uitgroeien tot een nest zo groot als een kleine skippybal, het secundaire nest.

Waarom is opletten in maart zo belangrijk?
In maart/april werkt de koningin alleen en is ze kwetsbaar. Ze moet zelf het eerste voedsel verzamelen, een nestje bouwen en de eerste larven verzorgen. Na een week of 6 à 7 worden de eerste werksters geboren. Zij nemen taken van de koningin over zodat de koningin alleen nog maar eitjes hoef te leggen. In het vroege voorjaar kan je de Aziatische hoornaar aantreffen op bloeiende planten zoals de Dwergmispel of de Camelia.
In de maanden mei en juni groeit het primaire nest iets, totdat het nest in juli verhuisd naar hoog in de boom (secundaire nest) in de buurt van het primaire nest.

Waarom melden zo belangrijk is
Als je een Aziatische hoornaar hebt gezien, probeer dan een foto te maken.
Als de hoornaar een lekkere nectarbron heeft gevonden blijft ze daar wel op vliegen, dus grote kans dat ze later weer terugkomt. Plaatse deze foto op
https://waarneming.nl/go/vespa-velutina/
Eventueel mag je het ook melden bij Bijenteeltvereniging Beemster en Omstreken: info@bijenteeltverenigingbeemster.nl.

Op basis van meldingen op waarneming.nl komt een zoekgroep, vaak imkers, in de buurt meerdere vallen plaatsen om de AH te vangen. Vaak heeft het jaar ervoor een niet ontdekte secundaire nest hoog in de boom gezeten en hebben daar meerdere koninginnen in de buurt overwinterd. Alleen meldingen met foto worden in behandeling genomen.
Maak ook een melding met foto als u de AH met een potje heeft gevangen of een heeft doodgemept, mede omdat daar mogelijk ook meerdere koninginnen in de buurt zijn.
Het potje met AH kan u voor 36 uur in de vriezer plaatsen voor een snelle dood.

Hoe eerder een hoornaar gemeld wordt gemeld, hoe groter de kans dat verspreiding wordt beperkt.

Wat kunt u doen?

• Controleer regelmatig vogelhuisjes, schuurtjes en overkappingen.
• Zie je een nestje, kijk welke insect hier in- en uitvliegt.
• Wees alert op een opvallend grote, donkere wesp van 2,5 tot 3 cm met gele poot-uiteinden.
• Raak een nest nooit zelf aan en probeer het niet zelf te verwijderen.
  Een AH wordt agressief als je haar nest bedreigd. Haar steken zijn heftiger dan van een gewone wesp.
• Meld u waarneming op waarneming.nl/go/vespa-velutina/

Verward de Aziatische hoornaar niet met de Europese hoornaar, zij horen hier in onze natuur wel thuis.

Samen kunnen we de verspreiding van de Aziatische hoornaar beperken. Alertheid ook in het voorjaar maakt het verschil.

(Foto: Wouter Adrichem)