Het lijkt op een oude Hollandse Meester: groene weilanden met koeien, een oer-Hollandse lucht en een molen. Alleen de molen klopt niet. De wieken zijn eraf.

De wieken van korenmolen De Nachtegaal in Middenbeemster worden vervangen. Voor de molenaars en vrijwilligers een bijzondere ervaring. Voorzitter van het Historisch Genootschap Beemster (HGB) Arie Reijm is een van de belangstellenden die langs de weg staan te kijken. “Dit is een bijzondere gebeurtenis want het gebeurt maar eens in de vijftig jaar. De volgende keer dat ik dit meemaak ben ik 132.”

De twee stalen roeden zijn aan vervanging toe. Bij molens zijn de wieken al draaiend afgebroken door metaalmoeheid. Andere molens hebben een draaiverbod gekregen omdat er haarscheurtjes zijn ontdekt in de roeden. De Nachtegaal mocht wel gewoon draaien omdat de wieken continu gecontroleerd werden. Daarbij zijn geen gebreken vastgesteld. Toch volgen de molenaars van De Nachtegaal het advies van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en vereniging De Hollandsche Molen om alle voor 1985 gemaakte wieken te vervangen. Ongeacht of deze nog van goede kwaliteit zijn.

Kunstwerk
Vroeger waren de roeden van hout en werden met veel mankracht en met blok en takel ingehesen. Nu staat er een grote kraan midden op de Hobrederweg en worden de nieuwe stalen roeden aangevoerd met een extra lange oplegger.

Als de oude roeden zijn verwijderd wordt de binnenste roede op twee pilaren gehesen die in de sloot staan. Op verzoek van het RCE wordt deze roede bewaard en als kunstwerk tentoongesteld. “Mensen kunnen dan zien hoe groot zo’n roede eigenlijk is.” Aldus Harrie Muhren, een van de molenaars van De Nachtegaal. Voordat de oude roede geplaatst wordt, meten vrijwilligers nog een keer de lengte na: 22 meter en 10 centimeter. Dat klopt met de vooraf bedachte constructie en langzaam wordt de roede op zijn plaats gehesen. De andere roede, de rechte, gaat naar het oud ijzer.

Porring
Bij een eerder gehouden lezing heeft Harrie Muhren al eens uitgelegd hoe dat nu zit met een rechte en een kromme roede. Om zo optimaal mogelijk wind te kunnen vangen moeten de wieken tijdens het draaien naar een punt op de grond wijzen. In vakjargon heet dat “porring’. De voorste roede is daarom recht en de achterste roede heeft een kromming.

Als de nieuwe roeden zijn gearriveerd worden deze met een kraan ingehesen. Door de molenmaker wordt de nieuwe roede met houten spie’s vastgezet aan de askop. Werkzaamheden die door belangstellenden aan de Hobrederweg nauwgezet worden gevolgd en gefilmd. Later zullen de houten heklatten van de molenwieken door molenmaker Poland weer bevestigd worden. Harrie Muhren laat op zijn telefoon een foto zien van het nieuwe houtwerk. “Een molen is eigenlijk een bouwpakket, je bestelt de onderdelen en de molenmaker zet het in elkaar.” Halverwege augustus moet het werk klaar zijn en met nieuwe wieken kan korenmolen De Nachtegaal weer volop draaien.

Remco Schoonderwoert