Op de sfeervolle zolder van het Betje Wolffmuseum werd deze vraag uitgebreid behandeld. Opnieuw een boeiende literaire avond afgelopen vrijdag 14 december naar het idee van José Ferninandus en ingeleid door Janet Smit-van der Veen.

Volgens de rasverteller Dirk van der Meulen is de Wolf al terug in Nederland! Staatsbosbeheer wil dit nog geheim houden, en iedereen snapt waarom, maar Dirk deelt ons mede dat er een ‘Lone’ Wolf is, die al een paar keer dicht bij zijn caravan op de Veluwe gesignaleerd is. Hij denkt dat het slechts een kwestie van tijd is dat een roedel wolven zich hier blijvend zal vestigen. Dat de Wolf schapen doodbijt, is jammer natuurlijk voor die schapenboeren (een waakhond die gaat blaffen blijkt goed te werken hiertegen), maar diezelfde wolf zal heel goed van nut kunnen zijn om het edelhertenbestand in de Kennemerduinen en Oostvaardersplassen in evenwicht te houden. Het is namelijk zelden in de geschiedenis van de lage landen voorgekomen dat er zulke grote aantallen edelherten te verhapstukken waren…Aan de Wolf zal het helemaal niet liggen, want die is slim genoeg om allerlei hindernissen als wegen of hekken te nemen of bebouwing te vermijden.
Het aanwezige publiek luisterde aandachtig en stelde regelmatig vragen aan de al met drie prijzen toebedeelde publicist, waarvan met name zijn boek over ‘de kinderen van de nacht’ veel stof tot bespreking vormde. Volgens Dik van der Meulen mijdt de wolf van nature de mens en kiest hij zelden de mens als prooi. Of mensenvlees te zoet is misschien vroeg iemand uit het publiek zich af? Maar de schrijver noemde daarop de Maya’s, waar Kannibalisme hoogtij vierde, maar die nooit hadden geklaagd over de zoetheids des vleses. Misschien komt het door de mens zijn opwaartse gang en ogen van voren en zijn zelfbewuste loop in de natuur die op het gedrag van roofdieren lijkt?
Een duidelijk antwoord was er niet. Het feit blijft dat er statisch gezien weinig menselijke slachtoffers zijn te betreuren. Hiermee werd dan ook definitief het versje van Drs P. ontzenuwd waar steeds een ander kind van de koets wordt gegooid anders zou de mooie stad Omsk niet gehaald worden. Zo kwaadaardig voor de mensen is de wolf dus niet.

Gothic intermezzo met twee Arctische witte wolven
Alexander Reeuwijk, de interviewer, had eigenlijk een makkelijke avond, want de schrijver zat op zijn praatstoel en had aan een enkele vraag genoeg. Maar hoe kwam je nou eigenlijk aan die mooie foto vroeg Alexander aan de auteur op gegeven moment? Dan verhaalt de schrijver ongeveer het volgende. Samen met zijn vriendin ging hij naar een Dierenpark in Duitsland. Daar stond een jongedame geheel in zwart gekleed, die een gothic aanzien had, hen indringend aan te staren. Zij was de priesteres van het ritueel van gekust en gelikt te worden door twee Arctische witte wolven. Waarvoor overigens wel een behoorlijk bedrag moest worden betaald. Je kreeg snoepjes in je handen en instructies hoe te gedragen. Enigszins bevreesd namen ze plaats. Eerst zette de ene Wolf zijn grote poten op zijn knieën dat de schrijver wel een geweldige ervaring vond, maar daarna begon het grote likken, waarmee de Wolf zijn genoegen communiceert naar jou, zoals honden ook kunnen doen, en dat was niet echt fijn… Zijn vriendin kreeg helemaal de volle lading… maar ja bijzonder was het wel…
Dan vertelt de schrijver het verhaal hoe hij als jongen al geïnteresseerd raakte in het muzieksprookje van Sergej Prokofjevs Peter en de Wolf dat onlangs uitgebreid aan de orde kwam in DWDD en uitgevoerd werd door het Nederlands kamerorkest met als spreker Paul de Leeuw. Ook vertelt hij over een franse musicienne genaamd Hélène Grimaud die ook iets met wolven kreeg. De eerste keer dat zij namelijk in aanraking kwam met een wolf, ging die voor haar liggen op zijn rug en liet zijn buik zien. Op internet kun je lezen dat ze nu inmiddels een centrum heeft opgericht voor het behoud van de wolf en ze speelt ook nog aardig piano.

Archetypische beelden in onze cultuur
We kennen natuurlijk de weerwolf als zijnde een man die bij volle maan verandert in een verschrikkelijke wolf die dood en verderf zaait. De titel van het boek komt uit het boek van Bram Stoker over Dracula, daarin staat dat de Graaf zijn wolven de kinderen van de nacht noemt. Volgens de auteur zijn ze dat pas geworden toen de menselijke beschaving zijn intrede deed. Enerzijds is er de domesticatie van de wolf in een hanteerbare vorm als onze welbekende hond die steeds minder op de Wolf ging lijken naarmate hij werd gefokt op de aaibaarheidsfactor en de vriendelijkheid, en anderzijds ging de wolf om de mens te vermijden ’s nachts jagen en leven, net als zoveel andere dieren overigens. In de religie, psychologie en literatuur duikt de wolf in allerlei vormen op: als moeder (Romulus en Remulus), maar ook als krijger en halfgod. Jungiaans bekeken is zowel voor de vrouw als voor de man de wolf een sterk symbool; de mens moet als het ware weer in contact durven treden met zijn pure, primitieve oerkracht en die integreren met de beschaafde kant.
De schrijver haalt nog even zijn leermeester Frits van Oostrom aan, die zegt dat van al het wrakhout dat is overgebleven van de literatuur uit de Middeleeuwen, één vlaggenschip wel bewaard is gebleven en dat is van den Vos Reijnaerde. Daar wordt de Wolf verpersoonlijkt in het personage Isengrijn, maar die wordt door de geslepenheid van Reijnaert makkelijk in de luren gelegd. Dit dierenepos drijft natuurlijk op meesterlijke wijze de spot met de standenmaatschappij en de primitieve reacties en gedragingen van de mensen….

Nomen est omen?
Dan vraagt iemand in de zaal plotsklaps: maar hoe zit het eigenlijk met Betje Wolff? De zaal lacht… De schrijver legt uit dat de naam Wolf veel voorkomt. Er zijn en worden natuurlijk ook veel positieve eigenschappen aan de Wolf toegeschreven. Ook dat blijkt uit de cultuurgeschiedenis waar de wolf voor kracht, magie, leiderschap, en noem maar op staat. Maar aan de wolf zal altijd wel dat duale karakter blijven kleven van primitieve, niets ontziende oerkracht, maar ook van zorgzaamheid, schoonheid en esthetiek.

Willem de derde en Prins Bernard
Zijn ook bekroonde boek over Willem de 3e zou ik niet willen vergeten te melden. Deze kleurrijke figuur steekt scherp af bij Willem de 1e wiens boek wat saaier en lastiger te lezen is, zo vond een toehoorder. De schrijver vindt dat trouwens het mooiste boek van de drie. Het drietal schrijvers wat aan het werk was gezet in het kader van 200 jaar koninkrijk der Nederlanden, wisselden onderling veel gegevens uit, waardoor een vruchtbare samenwerking ontstond, zo vertelt de schrijver. Dik van der Meulen heeft ervoor gezorgd dat zijn boek over Willem de derde geen verslag werd van alleen de schandalen. De Koning had ook natuurlijk sinds de beroemde Thorbecke wet geen politieke macht meer in Nederland. Koning Willem drie heeft zich ingezet voor goede doelen als: onderwijs, cultuur, landbouw en hulp bij watersnoodrampen Hierdoor was hij ondanks zijn akkefietjes geliefd bij de bevolking.
De parallel met Prins Bernard waarover hij zijn volgende biografie gaat schrijven is dan ook snel te maken, want de Prins is kort door de bocht van held, die het koninklijk huis gered heeft, en uit de oorlog kwam als verzetsheld, tot antiheld geworden door zijn avontuurtjes en steekpenningen van Lockheed. Dit had natuurlijk ook alles te maken met de veranderde tijdgeest waarin de pers meer vrijheid had om te schrijven.

Multatuli en Jac. P. Thijsse
Zijn alom geprezen en bekroonde biografie over Multatuli beschrijft hem als een man die vooral historisch van groot belang is en een krater sloeg in het gezapige Nederlandse klimaat. Veel kamervragen werden gesteld over zijn boek dat aanvankelijk door Van Lennep in beperkte mate was gedrukt. Multatuli was ineens op de kaart gezet en heeft door zijn boek veel veranderd.
Dat geldt zeker ook voor Jac Thijsse die door de student van tegenwoordig niet meer wordt geïdentificeerd als zijnde een belangrijk man uit de historie. Wel kennen zij bijvoorbeeld Thorbecke goed.
Dik van der Meulen maakte zich heel sterk voor het belang van Jac.P. Thijsse. Enthousiast leest hij een stukje voor uit een van zijn albums. Hij vindt zijn schrijfstijl geweldig en zijn boeken, de verkade-albums, zijn over heel Nederland in hoge oplagen verspreid en hebben de natuur bij de gewone Nederlander in huis gebracht. Ook heeft hij ervoor gezorgd dat het Naardermeer geen vuilnisbelt werd, zoals aanvankelijk het plan was. Over Thijsse wil de schrijver ook graag een biografie schrijven.

Ten slotte
Al met al een zeer informatieve, en gezellige avond, waar ook veel gelachen is! Na afloop was er nog tijd om na te praten onder genot van een drankje en hapje. Ik zag verscheidene mensen de boeken kopen die lagen uitgestald, met natuurlijk ook de gelegenheid het te laten signeren.
Volgende literaire avond is op 8 februari waar Thomas Lieske door Alexander Reeuwijk wordt geïnterviewd.

Cor Wagenaar