De opzet van de huidige feestweek is in 1946 gestart met de oprichting van de Beemster Gemeenschap. Het fenomeen ‘Beemsterkermis’ heeft echter een veel langere geschiedenis. Een eerste oriëntatie.

Kort na de droogmaking in 1612 wordt gestart met een jaarlijkse ‘gedenkdag’. Gevolgd door een (uiteindelijk) driedaagse zeer drukbezochte veemarkt op de marktpleinen in Middenbeemster. Vooral als de markt ook opengesteld wordt voor belangstellenden van buiten de Beemster. 

Veel volk trekt ook mensen aan die iets anders dan vee aan te bieden hebben. Er ontstaat op ’t Landje en later op het Koolland achter het Heerenhuis een kramenmarkt. Er komen ook lieden die zich richten op het vermaken van bezoekers. De tanden- en kiezentrekker, de waarzegger, de man met de smartlap. Iedereen wil wel een graantje meepikken op dit jaarlijkse evenement. Handel en vermaak maakt hongerig en dorstig. Uiteraard wordt daar gretig op ingespeeld. Niet alleen de reguliere horeca maar veel ondernemers rond de Buurt schenken deze dagen. Boeren aan de rand van het dorp bieden stalling aan. Er komen kramen met de meest uiteenlopende etenswaren. Er komen regels. Handelaren moeten zich vooraf melden en krijgen een plaats aangeboden. Het evenement start op zondag vier uur. Na de tweede kerkdienst. In mijn optiek ligt de basis van wat wij sedert tachtig jaar de feestweek noemen in deze ontwikkeling. 

Een quickscan in het digitaal Waterlands (kranten)archief leert ons dat in 1862 in het Algemeen Weekblad al de term ‘Beemster Kermis’ wordt gebruikt. Door ondernemers die hun komst of activiteit (bijvoorbeeld de harddraverij) aankondigen. Daarmee wordt de traditie in gang gezet van de traditionele ‘paardendag’. Een andere parallel is de trouw waarmee standhouders komen. D. Visser schrijft in 1875 met gepaste trots in de Purmerender Courant dat zijn vrouw Trijntje de Groot al vijftig jaar met haar banketkraam op de kermis staat. De Purmerendse firma Hases en zoon al veertig jaar met ‘Schoonhovensche zalm, gerookte paling en opregte Purmerender worst’.

Op ’t Landje staat een ‘Bierhalle’ waar voor 15 cent het glas Beijers bier uit de Wiener bierkraan getapt wordt. De lokale horeca biedt biljartwedstijden aan. Met aantrekkelijke prijzen. In ‘Marktzicht’ wordt een ‘café Chantant’ gehouden. Opvallend hoog is het aantal theatrale vermaken. Schouwburg W. Hart geeft een reeks voorstellingen onder de welluidende titel “Vuur en Strijd; of de spion uit de Spaansche Tijd”. Maar ook “Maria Stuart, Koningin van Schotland; of de strijd om de Engelsche Kroon” is er te bewonderen. Beemsters Fanfarecorps geeft in1890 een openluchtoptreden voor het Heerenhuis. Organist Provily speelt op het kerkorgel Aan het eind van de 19^e eeuw groeit ook het aantal sportieve evenementen. Wielerwedstrijden, ringsteken, schoonrijden. Kortom: de geboorte van de secties Sport en welzijn kondigen zich al vroegtijdig aan.

Geert Heikens